Ομηρικές Ιστορίες

A Reading from Homer Sir Lawrence Alma-Tadema

Για την ταυτότητα του Ομήρου

Τα τεκμήρια για τη γέννηση και τη δράση του Ομήρου είναι λειψά, με δεδομένο τον ανεκδοτολογικό χαρακτήρα που εμφανίζουν οι αρχαίες βιογραφίες (Βίοι Ομήρου) αλλά και οι ετερόκλητες υποθέσεις για το όνομά του. Για συμβατικούς μάλλον λόγους το όνομα «Όμηρος» αναφέρεται στον ποιητή των δύο ομηρικών επών, ανεξάρτητα αν η Οδύσσεια υπολογίζεται από αρκετούς ομηριστές ως έργο διαφορετικού ποιητή. Σχετικά αδιάγνωστος παραμένει ο τόπος της σύνθεσης των δύο επών, καθώς πόλεις και νησιά της ανατολικής Μεσογείου στην περιοχή της Ιωνίας, κυρίως η Σμύρνη και η Χίος, ήδη από την αρχαιότητα, διεκδικούσαν τον τίτλο της γενέθλιας γης και δράσης του Ομήρου. Ισχυροί πάντως θεωρούνται οι δεσμοί του ποιητή με τη Χίο, καθώς το όνομά του συνδέθηκε με τις συντεχνίες των ραψωδών του νησιού, τους Ομηρίδες (6ος αι. π.Χ.), τους οποίους ο Πίνδαρος, γύρω στα τέλη του 5ου αι. π.Χ., ονομάζει ῥαπτῶν ἐπέων ἀοιδούς (Νεμ. 2.1-3). Το βέβαιο είναι ότι στην αρχαιότητα δεν γνώριζαν με σιγουριά περισσότερα πράγματα για την προσωπικότητα και το έργο του Ομήρου από ό,τι εμείς σήμερα. Στα νεότερα χρόνια έγιναν πολλές προσπάθειες, ώστε από τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζονται οι αοιδοί κυρίως της Οδύσσειας (ο Δημόδοκος, για παράδειγμα, στη Σχερία και ο Φήμιος στην Ιθάκη), να ανασυντεθούν η μορφή και η κοινωνική θέση του Ομήρου, ο χρόνος και ο τρόπος σύνθεσης του έργου του. Καθώς στο οδυσσειακό έπος οι δεξιοτέχνες αοιδοί εντοπίζονται στην αυλή ηγεμόνων και το έργο τους απευθύνεται σε ακροατήριο ευγενών, συμπεραίνεται ότι ο χρόνος που έζησε ο ποιητής εντοπίζεται σε μια περίοδο κατά την οποία η τάξη των ευγενών βρίσκεται σε πλήρη ακμή. Σε συνδυασμό με τα σχετικά, αρχαιολογικά και ιστορικά, ευρήματα και πορίσματα, θεωρείται πιθανό η ακμή της αριστοκρατικής τάξης, που εκπροσωπείται κυρίως στον κόσμο της Οδύσσειας, να συμπίπτει με το δεύτερο μισό του 8ου αι. π.Χ.

Λ. Πόλκας

Βίοι Ομήρου

Φαιάκων Δημόδοκος

Ο Οδυσσέας θυμάται ποιος ήταν και δακρύζει...

 Odysseus Overcome by Demodocus' Song Francesco Hayez, 1813-1815 ΣΤΟΥΣ ΦΑΙΑΚΕΣ

Στην ελληνική μυθολογία με το όνομα Δημόδοκος (από τις λέξεις δήμος = λαός και δέχομαι,) δηλαδή αυτός που είναι ευπρόσδεκτος από τον λαό) είναι γνωστός ένας τυφλός Φαίακας αοιδός (τραγουδιστής) που ζούσε στη Σχερία (το νησί των Φαιάκων) κατά την εποχή που έφθασε εκεί ναυαγός ο Οδυσσέας. Ο Δημόδοκος αναφέρεται στην Οδύσσεια, όπου ο βασιλιάς Αλκίνοος λέει: «Και το θεϊκό τραγουδιστή Δημόδοκο ας καλέσουν, / γιατί του χάρισε ο θεός του τραγουδιού τη χάρη, / να μας λιγώνει όταν του πει να τραγουδά η καρδιά του» (θ 43-45). Και πάλι στη ραψωδία ν της Οδύσσειας αναφέρεται: «Κι ο θεϊκός τραγουδιστής Δημόδοκος στη μέση / τους τραγουδούσε, που ο λαός περίσσα τον τιμούσε» (ν 27-28) σε ένα αρχοντικό τραπέζι-γεύμα. 

Demodokos mit Harfe,
in der Illustration der Odyssey von John Flaxman (1810)

Ο ΔΗΜΟΔΟΚΟΣ ΤΡΑΓΟΥΔΑ ΤΑ ΕΠΗ ΤΑ ΟΜΗΡΙΚΑ

Άλκιμος Μέντωρ

Telemachus and Mentor in the Odyssey
Ο Μέντωρ ήταν ένα πρόσωπο της Οδύσσειας στο οποίο ο Οδυσσέας εμπιστεύθηκε «τα του οίκου του» όταν έφευγε για τον Τρωικό Πόλεμο. Τη μορφή του Μέντορα έπαιρνε η θεά Αθηνά σε πολλές περιστάσεις, όπως για να συνοδεύσει τον Τηλέμαχο στην Πύλο και στη Σπάρτη σε αναζήτηση του πατέρα του, ή για να προστρέξει σε βοήθεια του Οδυσσέα κατά τη «μνηστηροφονία», δηλαδή την εξόντωση των μνηστήρων της Πηνελόπης. ΒΙΚΙΠΑΙΔΕΙΑ

Μέντωρ , γιος του εύρωστου  Άλκιμου, 
από το ρήμα ΜΕΝΟΙΝΩ, σκέπτομαι, ο  σκεπτόμενος σοφός άνθρωπος, 
αυτός που ΜΕΝΕΙ  παραμένει στη σκέψη κοντά τη σοφή,
 έμπιστος σύμβουλος και τη καθογηγεί.
Ο μεντορουργής Μέντωρ, ο σοφός οδηγός,  ο καθοδηγητής του ΤΗΛΕΜΑΧΟΥ.