#ΟΜΗΡΙΚΟ_ΣΥΝΕΔΡΙΟ, #ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ, #ΑΤΛΑΣ, #ΕΛΛΗΝΕΣ, #ΤΡΩΕΣ
ΟΜΗΡΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ
Ποια είναι η συγγένεια του Άτλαντα με τον Έλληνα; Ήταν ο Έλλην σύγχρονος του Τρώα;
Μήπως ο Τρωικός Πόλεμος ήταν και μια οικογενειακή υπόθεση;
Σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία, ο Άτλας και ο Προμηθέας ήταν αδέλφια, παιδιά του Τιτάνα Ιαπετού. Από αυτούς τους δύο αδελφούς προέρχονται δύο σημαντικές γενεαλογικές γραμμές που μας οδηγούν στους μυθικούς γενάρχες των Ελλήνων και των Δαρδάνων.
Ο Προμηθέας ήταν πατέρας του Δευκαλίωνα, ο Δευκαλίων πατέρας του Έλληνα και ο Έλλην θεωρείται ο επώνυμος γενάρχης των Ελλήνων.
Ο Άτλας, από την άλλη πλευρά, ήταν πατέρας της Ηλέκτρας, μιας από τις Πλειάδες, η οποία απέκτησε με τον Δία τον Δάρδανο, μυθικό γενάρχη των Δαρδάνων και πρόγονο της βασιλικής δυναστείας της Τροίας.
Επομένως, ο Άτλας ήταν αδελφός του παππού του Έλληνα, ενώ ο Έλλην και ο Δάρδανος, σύμφωνα με αυτή τη γενεαλογική παράδοση, ήταν δεύτερα ξαδέλφια. Ο Έλληνας είναι νεότερος από τον Άτλαντα που προηγείται κατά 2 γενεές.
Ας δούμε τις δύο γενεαλογικές γραμμές:
Η γενεαλογία του Έλληνα:
Ιαπετός → Προμηθέας → Δευκαλίων → Έλλην → Δώρος, Ξούθος, Αίολος.
Η γενεαλογία του Τρώα:
Ιαπετός → Άτλας → Ηλέκτρα → Δάρδανος → Εριχθόνιος → Τρώας.
Παρατηρούμε λοιπόν κάτι ιδιαίτερα ενδιαφέρον: ο Έλλην και ο Δάρδανος βρίσκονται στην ίδια γενεαλογική βαθμίδα, ενώ ο Τρώας εμφανίζεται δύο γενιές μετά τον Δάρδανο, αλλά σε άμεση σχέση με τον Άτλαντα.
Ο Έλλην, επομένως, προηγείται γενεαλογικά του Τρώα κατά δύο γενιές.
Αυτό όμως δεν σημαίνει υποχρεωτικά ότι δεν έζησαν την ίδια εποχή. Οι μυθολογικές γενεαλογίες δεν αποτελούν ασφαλές χρονολογικό σύστημα και δεν μας επιτρέπουν να προσδιορίσουμε με βεβαιότητα πότε έζησαν τα πρόσωπα αυτά, εφόσον υπήρξαν ως ιστορικές προσωπικότητες.
Και εδώ αρχίζουν τα ερωτήματά μας.
Γιατί οι Έλληνες ονομάστηκαν από τον Έλληνα, ενώ οι Τρώες από τον Τρώα, ο οποίος εμφανίζεται δύο γενιές αργότερα από τον Δάρδανο;
Ποια ήταν η αρχική σχέση Δαρδάνων και Τρώων; Πότε εμφανίζονται οι ονομασίες αυτές και τι γνωρίζουμε από τις αρχαίες πηγές;
Στην Ιλιάδα, στη ραψωδία Υ΄ (215–240), ο Αινείας παρουσιάζει τη γενεαλογία του, αρχίζοντας από τον Δάρδανο και συνεχίζοντας με τον Εριχθόνιο, τον Τρώα, τον Ασσάρακο, τον Κάπυ και τον Αγχίση.
Ο Όμηρος, ωστόσο, δεν διατυπώνει ο ίδιος την πλήρη συγγένεια του Έλληνα με τον Δάρδανο. Αυτή προκύπτει από τη σύγκριση διαφορετικών μυθολογικών παραδόσεων.
Επομένως, χρειάζεται να διακρίνουμε τη μυθολογική γενεαλογία από την ιστορική καταγωγή των λαών και την πραγματική εμφάνιση των εθνωνυμίων.
Και τώρα το μεγάλο ομηρικό ερώτημα:
Αν ο Έλλην και ο Δάρδανος είχαν κοινό πρόγονο τον Ιαπετό, μήπως ο Τρωικός Πόλεμος παρουσιάζεται, μέσα από τη σύνθεση των μυθολογικών γενεαλογιών, και ως πόλεμος μεταξύ μακρινών συγγενών ιαπετικών φύλων;
Μήπως οι αντίπαλοι που πολεμούσαν μπροστά στα τείχη της Τροίας συνδέονταν, σύμφωνα με τις παραδόσεις, με ένα κοινό οικογενειακό δέντρο τους Ιαπετίδες;
Και αν ναι, τι σημαίνει αυτό για τον τρόπο με τον οποίο οι αρχαίοι Έλληνες αντιλαμβάνονταν τη συγγένεια, τη διαφορά, την καταγωγή και την ταυτότητα των λαών;
ΠΗΓΕΣ ΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑ
Ησίοδος, Θεογονία, στ. 507–511.
Απολλόδωρος, Βιβλιοθήκη, Α΄ 2.3, Α΄ 7.2–3 και Γ΄ 12.1–2.
Όμηρος, Ιλιάδα, Υ΄ 215–240.
ΣΑΣ ΚΑΛΟΥΜΕ ΝΑ ΣΥΜΜΕΤΑΣΧΕΤΕ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ
Ποια είναι η δική σας άποψη; Γνωρίζετε άλλες αρχαίες μαρτυρίες ή διαφορετικές γενεαλογικές παραδόσεις; Καταθέστε τις παρατηρήσεις σας, τις πηγές σας, τις μελέτες σας και τα ερωτήματά σας.
Δεν αναζητούμε προκαθορισμένες απαντήσεις. Αναζητούμε τη γνώση μέσα από τον ελεύθερο διάλογο, την έρευνα και την κριτική σκέψη.
Πρώτα ρωτάμε χωρίς φόβο. Μετά ελέγχουμε χωρίς έλεος!
Ομηρικά Έπη – Homer Papers
Προετοιμασία Διεθνούς Συνεδρίου για τον Όμηρο
Αστραία
